Einar sjálvstøðugar Føroyar fyri øll
 

Stevnumið Tjóðveldisfloksins 2001
 

Stevnan óbroytt - stevnumiðini dagførd
 

Stevna Tjóðveldisfloksins frá 1948 leggur fram eina greiða, tíðarleysa hugsjón og málsetingar fyri flestu samfelagsøki í teimum frælsu Føroyum.

 

Við støði í stevnuni verða stevnumið floksins orðað og dagførd við jøvnum millumbilum. Tey viðgera aktuellu politisku royndirnar og seta ítøkilig mið hjá flokkinum í dagsins samfelag.

 

Føroyska tjóðin verður ikki bygd bert við politiskum avgerðum á tingi og í landsstýri. Tjóðarbygging verður framd á øllum samfelagsøkjum, har orðaskifti er, avgerðir verða tiknar og mál og mið verða sett fyri framtíðina – har fólkaræðið livir.

 

Tjóðveldispolitikkur verður framdur í øllum samfelagsins lutum:

 

• Í dagligum verki og allastaðni, har fólk samvirka um felags mál.
  
   
• Í mentanararbeiði, sosialum arbeiði, fakfeløgum, vinnufeløgum og áhugafeløgum.
  
   
• Í ungdómspolitikki – bæði innanlands og í altjóða samstarvi.
  
   
• Í politiskum starvi og tiltøkum í lokalfeløgum floksins og Unga Tjóðveldinum.
  
   
• Í kommunalpolitikki - lokalt og í felagskommunalum starvi.
  
   
• Í landspolitikki - á tingi og í landsstýri.
  
   
• Í altjóða politikki – í norðurlendskum samstarvi og í politiskum samstarvi við flokkar og felagsskapir í øðrum londum.
  
   

Tjóðveldishugsjónin:
 

Frælsi og ábyrgd
 

Tjóðarfrælsi er fortreytin fyri at tryggja okkara javnstøðu millum heimsins tjóðir. Men tjóðarfrælsið er eitt amboð. Tað fær bert eitt veruligt innihald, tá vit skipa eitt samfelag við frælsi og javnrættindum innanhýsis.

 

Frælsi er ikki at kunna gera alt, uttan fyrilit fyri øðrum. Frælsi er at hava ábyrgd og ávirkan, at seta sær krøv og at standa til svars fyri gerðirnar mótvegis øðrum – í øllum samfelagsins lutum.

 

Frælsi og ábyrgd ganga saman í eitt.

 

Frælsi verður ikki bert vunnið við einstøkum avgerðum á politiska pallinum. Frælsi skal vinnast hvønn dag í samfelagslívinum.

 

Hvør føroyingur skal hava mest møguliga ávirkan og ábyrgd í sínum lívsviðurskiftum sum heild, í sínum arbeiði, í sínum lokalsamfelag og í landinum.


 

Fólkaræði, javnrættindi, samhaldsfesti
 

Føroyar skulu vera fólkaræði, har ongin einstaklingur ella serstøk stætt eigur framíhjárætt til vald landsins ella ognir.

 

Øll eiga javnrættindi og javnbjóðis møguleikar í øllum samfelagsins lutum.

 

Hugsjón Tjóðveldisfloksins er grundað á samhaldsfesti.

 

Hvør føroyingur hevur ikki bert ábyrgd av sær sjálvum og sínum, men hevur ábyrgd fyri vælferð, trivnaði og javnrættindum hjá næstanum, øllum føroyingum, samfelagnum og heimsins tjóðum. Ikki bert hjá núverandi ættarliðum, men eisini hjá teimum sum koma.

 

Okkara frælsi er treytað av frælsinum hjá næstanum. Hugburðurin um at “eins deyð er annans breyð” leiðir at enda øll út í ófrælsi.

 

Samhaldsfesti kann ikki skipast við lógum, har øll krøv um samhaldsfesti bert verða sett landinum og statinum fíggjarliga. Samhaldsfesti má grundast í øllum samfelagsins liðum og verður tryggjað við javnbjóðis møguleikum, vælvirkandi lokalsamfeløgum, frælsi at skipa seg í felag og við støðugt at leggja dent á sjálvsvirðingina og eginmáttin hjá hvørjum einstøkum.


 

vælferð
 

Tjóðveldishugsjónin er, at vælferð er ikki bert ein spurningur um peningamongd og økt tal á statsligum skipanum. Vælferð er lívsdygd og trygd fyri, at ongin kann detta burturímillum. Vælferð er at liva við ábyrgd, ávirkan og felags menniskjaligum virðum í lívinum.

 

Staturin – lóggávan, fyrisitingin og rættarskipanin – skal ikki stýra niður í smæstu smálutir. Staturin skal ikki verða formyndari ella taka ábyrgdina frá fólki. Staturin skal heldur ikki vera ein spjaðingar- og útýtingarmaskina av pengum og orku, sum politikarar kappast um at krevja inn og síðani bjóða út til ávísar samfelagsbólkar.

 

Lóggáva og fyrisiting skal hinvegin í øllum lutum miða eftir at leggja grundleggjandi karmar við rættindum og skyldum, sum gera tað møguligt hjá einstaklingum, familjum, samfelagsbólkum, lokalsamfeløgum og vinnu at menna seg við ábyrgd og sjálvsvirðing.

 

Hugsjónir og dirvi
 

Heimurin allur stendur fyri alstórum broytingum við altjóðagerð, nýggjum vinnugrundarlagi og nýggjum samstarvshættum millum lond og tjóðir. Hetta er ein stór avbjóðing fyri føroysku tjóðina, har vit skulu menna egnan samleika í heimsins meldri.

 

Valið stendur ímillum at lata onnur taka avgerðirnar, reka við streyminum og gera okkum heft av valdinum hjá øðrum. Ella at velja ábyrgdina og sjálvbjargnið.

 

Eftir kreppuárini undir heimastýrinum hava vit allar fortreytir at byggja okkara sjálvstøðugu tjóð. Tað krevur hugsjónir, dirvi og miðvíst arbeiði á øllum politiskum økjum.

 

Tjóðveldisflokkurin borðreiðir ikki við patentloysnum upp á allar samfelagsspurningar, sum skulu kroystast niður yvir samfelagið. Fólkaræði merkir støðug ávirkan frá fólkinum, har amboðini til at røkka málunum eru fjølbroytt og liðilig.

 

Tjóðveldisflokkurin setir sær hesi stevnumið fyri at byggja sjálvstøðugt land í 21. øld.

 

Einar rættvísari Føroyar

 

Stjórnarskipan
 

Lóggáva
 

Fyrisiting
 

Tjóðveldisflokkurin vil stovnseta føroyska tjóðveldið sum eitt fólkaræði við egnum forseta sum ríkisovasta.

 

Fólkaræðið verður tryggjað við frælsari stjórnarskipan og við fólkaatkvøðum um mál, ið hava týdning fyri sjálvræðið í landinum.


 

Grundlóg Føroya
 

Tjóðveldisflokkurin vil við fólkaatkvøðu samtykkja føroyska grundlóg, ið ásetur stjórnarskipan Føroya, grundleggjandi rættindir og skyldur hjá øllum íbúgvum landsins, umframt meginreglur fyri altjóða samstarvi føroyinga.

 

• Grundlógin skal tryggja øllum javnbjóðis rættindir og skyldur, persónligt frælsi, sosial rættindir, rætt til útbúgving, arbeiði og rættartrygd uttan mun til kyn, sannføring, sosiala støðu ella bústað í landinum.
  
   
• Grundlógin skal áseta reglur og skyldur um vernd av landsins tilfeingi, rættindi til innløgu, umhvørvisvernd, verju fyri at fólkaræði ikki kann missast, kommunalt sjálvræði, alment gjøgnumskygni og vernd móti fíggjarligum skuldarbindingum hjá landsins myndugleikum.
  
  
   

Lóggáva, rættartrygd og almenn fyrisiting
 

Til tess at skipa eitt livandi fólkaræði við rættartrygd eru grundleggjandi krøv til føroyskar myndugleikar:

 

• Einføld lóggáva og umsiting so nær fólkinum sum gjørligt.
  
   
• Opinleiki og víðfevnt alment innlit í fyrisitingina og avgerðir hjá dómsvaldi
  
   

Hetta verður framt við m.ø. hesum amboðum:

 

• Almenni bygnaðurin skal endurskoðast, gerast einfaldur og lagast til føroyskar fortreytir og viðurskifti.
  
   
• Lógarverkið skal endurskoðast til tess at skapa føroyskan lóggávusið, ið leggur dent á endamálsorðingar í lógunum, at tær verða greiðar at umsita, og at tær verða orðaðar til almenningin.
  
   
• Lógirnar skulu ikki miða eftir smálutastýring og smálutaeftirliti. Lógirnar skulu gera greitt, hvør ábyrgd, hvørji rættindi og hvørjar skyldur liggja hjá tí einstaka og hjá teimum ymsu pørtunum í samfelagum.
  
   
• Allar avgerðir í umsitingini og øll umsiting av almennum peningi skal verða lætt atkomilig hjá almenninginum at kunna seg við. Tað er skylda hjá myndugleikunum at kunna um grundarlagið fyri avgerðum, kærumøguleikum o.a.
  
   
• Ráðharrar í føroysku stjórnini eiga at seta tíð av, so ein og hvør borgari í Føroyum kann venda sær beinleiðis til teirra við fyrispurningum og meiningum.
  
   
• Hoyringsrættur og alment orðaskifti um lóggávu og rættarskapandi avgerðir skulu verða regla.
  
   
• Løgtingsins umboðsmaður verður grundlógarfestur sum fólksins umboðsmaður og fær neyðugar umstøður at útinna sín leiklut.
  
   

Samband við allan heim

 

Uttanríkismál
 

trygdar- og verjumál
 

Føroyingar skulu slóða egnar ræsur og taka ábyrgd í einum alt meiri samanbundnum heimi. Vit skulu menna egnan samleika í altjóða meldrinum og tryggja, at altjóðagerðin ikki elvir til oyðan av náttúruni, mentanarliga upploysn og sosialt órættvísi.

 

Føroyar skulu menna beinleiðis samstarv við so nógvar tjóðir sum gjørligt – mentanarliga, politiskt og búskaparliga.

 

Føroyar skulu leggja dent á at tryggja mannarættindi og rættindi hjá føroysku tjóðini og øðrum smátjóðum í heiminum.

 

Føroyar skulu virka miðvíst fyri altjóða reglum og samstarvi um havumhvørvisvernd og burðardygga tilfeingisnýtslu.


 

Uttanríkismál
 

Tjóðveldisflokkurin vil fremja hesi uttanríkispolitisku mál:

 

• Føroyar stovna sendistovur í útvaldum londum og samstarva annars við Norðurlond um uttanlandsumboðan. Konslar verða settir í øðrum londum.
  
   
• Føroyar gerast limaland í Sameindu Tjóðum (ST)
  
   
• Samstarvið millum londini í Útnorðri verður styrkt, og øll londini og økini kring Norðuratlantshav samstarva um havumhvørvisvernd og tilfeingisumsiting.
  
   
• Føroyar fáa sjálvstøðugan limaskap í Norðurlandaráðnum og í norðurlendskum sáttmálum, sum hava við sær javnbjóðis rættindi til útbúgving, arbeiði, sosialar skipanir og frítt at fara.
  
   
• Føroyar taka lut í samstarvi við aðrar smátjóðir kring allan heim.
  
   

Føroyar skulu virka fyri:

 

• At norðurlendskt samstarv verður víðkað til eisini at fevna um grannalond okkara vestanfyri og sunnanfyri (Kanadisku økini, Skotland, Írland, Hetland, Orknoyggjar o.s.fr.)
  
   
• At fáa limaskap og virka í altjóða felagsskapum av týdningi fyri vinnu, mentan, útbúgving, gransking og altjóða virkisføri føroyinga.
  
  
   

Millumtjóðasáttmálar
 

Tjóðveldisflokkurin er ímóti limaskapi í ES og øðrum felagsskapum, sum ikki tryggja smátjóðum fólkaræðisliga ávirkan og vald á sínum tilfeingi og framtíð.

 

Føroyar skulu saman við hinum londunum í Útnorðri miða eftir:

 

At økja um samstarvið í Útnorðri soleiðis, at londini í Útnorðri kunnu gerast ein mótvekt og samstarvsfelagi hjá ES.

 

• Samstarvsavtalur skulu tryggja hesum londum marknaðaratgongd, útbúgvingarmøguleikar og granskingarsamstarv.
  
  
   

Trygdarmál
 

Føroyingar eiga sum sjálvstøðug tjóð at finna sín leiklut í verjuskipanini og valdsjavnvágini í Norðuratlantshavi. Føroyar mugu tryggja sínum grannalondum, at tær sjálvstøðugu Føroyar ikki eru ein hóttan fyri trygdarpolitikkin.

 

Tjóðveldisflokkurin leggur dent á hesi trygdarpolitisku mál:

 

• Føroyar virka fyri friði og hernaðarligari avdubbing í heiminum.
  
   
• Føroyar skulu vera kjarnorkufrítt øki.
  
   
• Føroyar skulu taka lut í altjóða samstarvi viðvíkjandi sivilari tilbúgving um trygd á sjónum og umhvørvistilbúgving.
  
   
• Føroyar skulu taka upp beinleiðis samband við okkara grannalond og við Nato til tess at gera avtalu um skipanina av verjumálum.
  
   
• Møguligar bindingar í verjupolitiskum spurningum skulu avgerast við fólkaatkvøðu.
  
   

Oyggjar og fólk
 

Lands- og økisætlan
 

Samferðsla og samskifti
 

Økismenning
 

Samfelagsliga menningin í Føroyum er kjølfest í spjaddari búseting og livandi lokalsamfeløgum kring landið alt, har virðini, vitanin og royndirnar hjá forfedrunum eru borin víðari til næstu ættarliðini.

 

Trivnaður og mentanarlív í oyggjum og bygdum er karmurin um at menna eitt fjølbroytt vinnulív, har lokalir myndugleikar, feløg, skúlar og vinna hava møguleika at samstarva og leggja felags ætlanir.

 

Tjóðveldisflokkurin leggur dent á økismenning. Bygdir og kommunur eiga at samstarva í økjum, so at alt landið kann mennast í rímiligari javnvág – vinnuliga, mentanarliga og sosialt.

 

Tað almenna skal veita øllum borgarum sama tænastustig innan t.d. telesamskifti, samferðslu, heilsu-, almanna- og skúlamál. Um tað almenna ikki sjálvt bjóðar tænastuna út, men letur annan røkja tænastuna, eigur tað almenna at áleggja hesum veitingarskyldu, soleiðis at tænastan verður eins góð fyri allar borgararnar.


 

Lands- og økisætlan
 

Ein lands- og økisætlan skal gerast fyri Føroyar, ið ásetur, hvar í landinum ávíst virksemi eigur at leggjast – eitt nú í sambandi við oljuvinnu, orkuverk, burturkast, landbúnaðarroyndir o.s.fr.

 

• Kommununum skal áleggjast at hava dagførdar byggi- og býarskipanarætlanir, ið seta karmar um menningina á plássinum: Vinnuøki, sethúsa- og íbúðarøki, frítíðarøki, landbúnaðarøki, traðarøki o.s.fr.
  
  
   

Eitt fullfíggjað samferðslu- og samskiftisnet
 

Landið skal tryggja, at allir føroyingar hava fullfíggjaðar og nútímans samferðslu- og samskiftis-møguleikar:

 

• Alt landið verður bundið saman í eina nútímans samferðslu- og samskiftiseind eftir eini raðfestari langtíðarætlan, sum er í samsvari við fíggjar- og búskaparorku landsins.
  
   
• Íløgur í telesamskiftisnetið verða raðfestar beinanvegin, so at alt landið kann gagnnýta kunningartøkni og nýggjar samskiftismøguleikar.
  
   

Økismenningarpolitikkur
 

Økismenningarpolitikkurin verður framdur eftir hesum meginreglum:

 

• Tórshavn er høvuðsstaður Føroya. Og skal sum slíkur hava løgtingið og ta mest sentralu fyrisitingina. Partar av umsitingini kunnu flytast út um miðstaðarøkið.
  
   
• Tá nýggjar almennar uppgávur verða settar á stovn, skal meginreglan verða, at tær verða lagdar uttan fyri miðstaðarøkið.
  
   
• Miðnámsskúlar, hægri útbúgving og gransking verða løgd í deplar kring landið.
  
   
• Kommunurnar samstarva um at átaka sær størri umsitingarligar uppgávur. Størri málsøki, eitt nú eldrarøkt, almannamál, fólkaskúli, alneyðug heilsutænasta og mentamál kunnu verða umsitin uttan fyri miðstaðin.
  
   
• Ein økismenningargrunnur verður settur á stovn til tess at átaka sær part av fíggingini av vinnuætlanum í økjunum.
  
   

Einar javnari Føroyar
 

Almanna- og heilsumál
 

Arbeiðsmarknaður
 

Pensiónsskipan
 

Íbúðarmál
 

Trivnaðarpolitikkur Tjóðveldisfloksins byggir á, at vælferð er at hava grundleggjandi rættindi til at liva eitt gott lív við sjálvsvirðing, har øll hava mest møguliga ávirkan á egnar lívsumstøður.

 

Vit skulu skipa okkara egnu vælferðarskipan í Føroyum, sum byggir á veruligt samhaldsfesti og okkara royndir sum lítil tjóð. Vit skulu hava samhaldsfastar trivnaðarskipanir, har vit øll eftir orku gjalda í felag.

 

Lógarverkið á trivnaðarøkinum skal miðvíst endurskoðast. Hetta til tess at sleppa undan ógjøgnumskygdum skipanum og at fáa samsvar millum lóggávu og umsiting.


 

Almanna- og heilsuøkið samskipast
 

Almenni trivnaðarpolitikkurin skal samskipa almanna- og heilsutænastu og skal leggja dent á fýra meginreglur:

 

• Fyribyrging av sosialum og heilsuligum tilburðum.
  
   
• Umskiftisstuðul – sum leggur dent á at veita skjótan og nøktandi fakligan stuðul til at koma um sosial og heilsulig umskifti.
  
   
• Heildarmeting – sum leggur dent á at draga inn avvarðandi, arbeiðspláss og sosiala nærumhvørvið í stuðlinum.
  
   
• Greið rættindi og minkandi skrivstovuvald – so samskiftið við tað almenna ikki verður ein byrða.
  
   

Barnansing, eldrarøkt, umlætting og primér heilsutænasta skulu samskipast í økjunum til tess at veita heildargóðar trivnaðarloysnir.

 

Íløgur á eldraøkinum eiga at verða raðfestar høgt hjá kommunum og landi. Eldri og óhjálpin skulu ikki noyðast at flyta burtur úr tí umhvørvi, tey áður hava búleikast í. Miðast skal eftir at byggja smærri eindir (sambýli) í nærumhvørvinum.

 

Mest møguligt av vanligari sjúkraviðgerð eigur at fara fram í Føroyum við samskipan millum tey trý sjúkrahúsini og kommunulæknaskipanina.

 

Har føroyska sjúkrahúsverkið ikki hevur neyðugan førleika, verða avtalur gjørdar við útlendsk sjúkrahús. Har føroysk sjúkrahús hava orku og førleika, kunnu hesi bjóða seg fram mótvegis útlondum.


 

Almenn forsorg
 

Endamálið við hjálparráðum er at aktivera og stuðla til sjálvbjargni.

 

Talan skal vera um grundleggjandi og nøktandi hjálp hjá teimum, sum av sjúku, breki, óhappi, vinnuloysi ella elli hava tørv á tí.

 

Eitt meginendamál er, at almenna forsorgarskipanin ikki virkar ”klientgerandi” fyri brúkaran. Tað almenna skal vera eitt trygdarnet, sum grundleggjandi hevur til uppgávu at stuðla fólki til at koma úr eini sosialt ringari støðu.

 

Sleppast eigur undan hugtakinum “sosial pensión”, har fólk verða sett til varandi pensiónsveitingar av sosialum orsøkum.

 

Størri dentur verður lagdur á at útvega fólki við skerdum arbeiðsevnum útbúgvingar og/ella arbeiðsmøguleikar.

 

Almannaverkið saman við pørtunum á arbeiðsmarknaðinum hevur ábyrgd av at tryggja fólki við sosialum tørvi tilknýti til arbeiðsmarknaðin

 

Lógarverkið á barnaforsorgarøkinum skal endurskoðast við tí endamáli at styrkja fakligu orkuna í barnaverndarmálum.


 

Fólk við serligum tørvi
 

Øll børn við serligum tørvi eiga at fáa nøktandi undirvísingartilboð í nærumhvørvinum, um tey ynskja tað.

 

Sernámsdepilin verður endurskoðaður og samskipaður við almannaverkið og stuðulssfólkaskipanina til tess at veita fullgóð tilboð.

 

Tað almenna eigur at ganga undan við møguleikum hjá fólki við serligum tørvi at gerast partur av arbeiðsmarknaðinum.

 

Íbúðartørvurin hjá fólki við serligum tørvi verður at loysa við raðfestari íløguætlan komandi árini.


 

Trivnaður á arbeiðsmarknaðinum
 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at arbeiðsmarknaðurin átekur sær størri sosialar skyldur, meðan almennu skipanirnar veita grundleggjandi sosiala trygd.

 

Samráðingar verða tiknar upp við fakfeløg og vinnufeløg til tess at gera eitt greitt býti millum uppgávur hjá arbeiðsmarknaðinum og almennu skipanirnar.

 

Partarnir á arbeiðsmarknaðinum eiga við sáttmálasamráðingum at tryggja:

 

• Rættindi til ávirkan á egið arbeiðspláss.
  
   
• Rættvísa løn fyri førleika og royndir.
  
   
• At arbeiðsmarknaðurin átekur sær skyldur mótvegis umhvørvi, arbeiðsumhvørvi, vanlukku-trygging, trivnaði og eftirútbúgving hjá starvsfólkinum.
  
   
• At arbeiðsmarknaðurin skapar møguleikar fyri parttíðarstørvum og niðursettari arbeiðstíð.
  
   
• At arbeiðsmarknaðurin skapar møguleikar fyri vardum størvum til fólk við breki.
  
   
• At vinnan eisini átekur sær skyldur til, at lívið eftir arbeiðstíð og eftir pensiónsaldur er nøktandi og trygt.
  
   
• Javnstøðu millum kvinnur og menn á arbeiðsmarknaðinum.
  
   

Barsilsskipan skal fevna um allar kvinnur og menn á arbeiðsmarknaðinum.


 

Eftirlønarskipan
 

Tjóðveldisflokkurin arbeiðir fyri eini varandi heildarloysn á pensiónsøkinum.

 

• Tað skal vera ein grundlógarfestur rættur hjá øllum føroyingum, at samfelagið tryggjar eina virðiliga og haldgóða pensión.
  
   
• Skipanin skal verða varandi og óheft av árligu fíggjarlógini.
  
   
• Skipanin skal byggja á, at tey, sum hava størstu orku, lata til teirra, sum hava minni orku.
  
   
• Partarnir á arbeiðsmarknaðinum skulu eisini taka ábyrgd av at tryggja liviumstøðurnar, eftir at fólk eru farin av arbeiðsmarknaðinum.
  
   
• Skipanin skal eggja til, at tað loysir seg at arbeiða og taka ábyrgd av framtíðini.
  
   
• Skipanin skal verða einføld og løtt at umsita.
  
   

Framtíðar pensiónsskipanin eigur at byggja á tvær súlur:

 

• Samhaldsfasta Fólkapensiónsgrunnin. Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnurin verður umskipaður til ein samhaldsfastan fólkapensiónsgrunn. Henda skipanin liggur uttan fyri vanligu fíggjarlógina og skal tryggja øllum, sum ikki hava aðra pensiónskipan, eina fólkapensión, sum er munandi betri enn í dag.
  
   
• Arbeiðsmarknaðareftirløn. Álagt verður arbeiðsmarknaðinum, at øll, sum hava lønarinntøku, eiga at hava eina eftirlønarskipan. Eitt minstamark skal setast fyri inngjaldið, men annars verða tað partarnir á arbeiðsmarknaðinum, sum skulu samráða seg til bestu skipan eftir góðkendum reglum.
  
   

Ein tillagingarlykil verður gjørdur, so tey, sum hava eina lægri skipan á arbeiðsmarknaðinum, fáa meira burtur úr samhaldsfasta pensiónsgrunninum. Tey, sum ikki hava havt møguleika fyri eini pensión á arbeiðsmarknaðinum, fáa hægsta gjald úr samhaldsfasta pensiónsgrunninum.

 

Íbúðarpolitikkur
 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at allir føroyingar hava rætt til egnan bústað ella býli.

 

• Møguleiki skal vera fyri eini ringrás í íbúðamynstrinum, soleiðis at eldri, ung, familjur við børnum, einstaklingar, stakir uppihaldarar, rørslutarnað o.o. hava møguleikan fyri at fáa tann bústað, sum teimum hóskar, tað veri seg til leigu ella til ognar.
  
   
• Íbúðartørvurin hjá fólki við serligum tørvi verður at loysa av kommunalum- og landsmyndugleikum við raðfestari íløguætlan komandi árini.
  
   
• Rætturin til at ”seta føtur undir egið borð” eru mannarættindi, men Tjóðveldisflokkurin tekur undir við, at sjálvsognarstovnar/lutaíbúðarfeløg verða stovnað við atliti at øðrum bústaðarmynstri og øðrvísi ognarviðurskiftum.
  
   
• Búsetingin eigur at vera so, at møguleiki er fyri at búsetast eins væl á bygd og í bý.
  
   
• Bústaðarmynstrið eigur at vera tryggjað soleiðis, at ikki verður vandi fyri sosialari slagsíðu á ávísum økjum.
  
   
• Ein føroysk leigulóg skal gerast, sum tryggjar bæði leigarum og útleigarum grundleggjandi rættindi og skipað viðurskifti.
  
   

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at kommunali myndugleikin hevur ábyrgdina av heimleysum.

 

Tjóðveldisflokkurin stuðlar leiklutinum hjá íbúðargrunnum sum stigtakarar og fíggjarar til alternativa íbúðabygging í samstarvi við land, kommunur, íbúðarsamtøk o.t.

 

Einar skapandi Føroyar
 

Mentamál og list
 

Barna- og ungdómspolitikkur
 

Eldrapolitikkur
 

Mentanin er sjálvt grundarlagið undir tjóðini og lívinum hjá hvørjum einstøkum. Mentan er at skapa, endurnýggja og viðgera felags virði í samskifti millum menniskju. Mentan er at skapa samleika og amboð at fata okkum sjálv, okkara lív, okkara søgu og samfelag og heimin kring okkum. Mentan er at ala tey virði, sum geva okkum meining.

 

Føroyskt mál og føroysk mentan hevur ment seg við miðvísum stríði og fótað sær mótvegis øllum forsagnum í nútímans samfelagnum. Í dag standa nýggjar avbjóðingar fyri framman, har vitanar- og kunningarsamfelagið er veruleiki, og føroyingar skulu virka sjálvstøðugt í altjóða samstarvi.

 

Tjóðveldisflokkurin vil reka ein miðvísan mentanarpolitikk, ið leggur dent á:

 

• At vit komandi árini dubba okkum mentanarliga til tess at møta nýggju avbjóðingunum
  
   
• At vit sum lítil tjóð nýta størri part av landsins fíggjarlóg til mentamál, sammett við størri lond
  
   
• At bond og stýring ikki verða løgd á mentanararbeiði, men at tað nælir og veksur á frælsum grundarlagi
  
   
• At samstarv er millum ta livandi mentanina í gerandisdegnum og tað skipaða mentanararbeiðið, ið áhugafeløg, mentanarstovnar og listafólk útinna.
  
   

Livandi mentan í gerandisdegnum
 

Vælvirkandi lokalsamfeløg eru grundarlagið fyri livandi mentan. Arbeiði og frítíð skulu kunna sampakka, og karmar skulu vera fyri felags virksemi.

 

At fara í fjørðin, bø og haga, og gera annað innløguarbeiði eru rættindi, sum øllum skal standa í boði. Felagslív, ítróttur, trúarlív, kvøldskúlar o.a. eru somuleiðis grundarlag undir mentanararbeiðinum í gerandisdegnum.

 

• Allar kommunur í landinum eiga at hava ein greiðan mentanar- og trivnaðarpolitikk.
  
   

Landspolitiskt stuðla hesi mál mentanarlívinum á staðnum:

 

• Allir mentanarstovnar í Føroyum skulu - í mest møguligan mun - virka á tann hátt, at hóast teir hava høvuðsstøð í einum plássi, eru deildir, deplar ella samskipað virksemi kring alt landið.
  
   
• Skúlar og bókasøvn kring landið skulu í størri mun gerast miðstøðir fyri mentanarlívið á staðnum.
  
  
   

Mentanarstovnar, lista- og mentanararbeiði
 

Umstøðurnar fyri bókaútgávu, føroyskt kunningartøknistilfar, mentanarstovnar og listafólk skulu betrast munandi.

 

Tjóðveldisflokkurin vil fremja hesi ítøkiligu tiltøk:

 

• Eitt óheft Mentanarráð Føroya verður sett á stovn við fjølbroyttari umboðan úr mentanarlívinum – frá ítrótti og frítíðarfeløgum til rithøvundar, tónleika- og málningalist osfr. Mentanarráð Føroya skal gera árligar metingar og tilráðingar um føroyskan mentanarpolitikk, á sama hátt sum Búskaparráðið ger um búskap.
  
   
• Farið verður undir at byggja og skipa Tjóðleikpall Føroya, sum skal gerast karmur um bæði leiklist og tónleik á professionellum stiga og sum samstundis skal stuðla áhugaleiki. Til pallin skulu knýtast fólk við neyðugum tekniskum og listarligum førleika.
  
   
• Lista- og tónleikaskúli verður settur á stovn.
  
   
• Sjónvarp Føroya og Útvarp Føroya verða skipað sum sjálvstøðugir stovnar og stuðlaðir fíggjarliga til burturav at framleiða føroyskt og føroyskað tilfar og at goyma mynda- og ljóðsøvnini fyri tjóðina. Stovnarnir eiga at virka sum miðlahús, har royndir við margmiðlum og samstarv við privatar framleiðarar verða skipað.
  
   
• Stuðul til føroyska bókaútgávu og útgávu av elektroniskum tilfari á føroyskum verður styrkt munandi. Fyriskipanir viðv. bókaútgávu gerast liðiligari og stuðulsskipanirnar skulu eisini fevna um týðing av bókmentum, filmum, spølum, telduforritum osfr. Harafturat skal stuðulin til orðabókargerð økjast.
  
   
• Fornminnapolitikkurin verður styrktur soleiðis, at fornminni kunnu friðast og varðveitast, men samstundis verða partur av eini livandi mentan í lokaløkjunum, eitt nú við at stuðla lokalt fornminnisarbeiði. Samsvarandi hesum endamáli skal friðingarlóggávan endurskoðast og neyðuga arbeiðið at skráseta øll fornminni í Føroyum gerast sum skjótast
  
   
• Tónleikalívið verður ment við undirvísing, verkætlanum fyri spælistøð og fyri, at føroyskur tónleikur kann royna seg uttan fyri Føroyar.
  
   
• Børn og vaksin, sum uttanífrá koma at virka og starvast í Føroyum, fáa bæði undirvísing og mentanartilboð á føroyskum.
  
   
• Ítøkilig stig verða tikin til at skapa betri umstøður fyri tí føroyska dansinum, bæði innan skúlagátt og í felagslívinum.
  
  
   

Barna- og ungdómspolitikkur
 

Børn og ung hava rættindi til mentanarlig tilboð, ávirkan og aktiva luttøku í samfelagnum.

 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri:

 

• At kommunur orða sín egna barna- og ungdómspolitikk við denti á fjølbroytt mentanartilboð - her undir ungdómshús og dansihøli, har børn og ung sjálv fáa ábyrgd at skipa fyri.
  
   
• At arbeiðsmarknaðarlóggávan tryggjar børnum og ungum skipað arbeiðsviðurskifti
  
   
• At næmingar fáa umboðan í skúlastýrum.
  
   
• At børn, fáa tilboð um barnagarð eftir 1 ár.
  
   
• At børn og ung verða hoyrd og fáa innlit í politisku skipanina – eitt nú við regluligum barna- og ungdómstingi, har Løgtingið í samstarvi við skúlaverkið verður latið til børn og ung at skifta orð um og viðgera samfelagsstøðuna.
  
   
• At karmarnir hjá barna- og ungdómsfrítíðarvirksemi – eitt nú ítróttur og skipaðir barna- og ungdómsfelagsskapir, gerast alsamt betri, serstakliga við atliti til tað virksemi, ið ikki hevur hóskandi karmar at virka undir í dag.
  
   

Javnstøða
 

Tjóðveldisflokkurin vil tryggja javnstøðu og javnrættindi millum menn og kvinnur. Neyðugt er við serligum tiltøkum og átøkum til tess at betra um javnstøðu og javnbjóðis luttøku í politikki og almennum álitisstørvum.

 

Ein neyðug fortreyt fyri javnstøðu er ein virkin sosial- og familjupolitikkur við denti á nøktandi tilboð um barnaansing og eldrarøkt.

 

Eldrapolitikkur
 

Eldri hava rættindi til eitt virkið samfelagslív og eitt virðiligt skifti frá fulltíðar arbeiðslívi til eldratilveru.

 

Tjóðveldisflokkurin hevur m.o. hesi mál fyri eldrapolitikkin:

 

• At íløgur í ellis- og røktarheim og eldrasambýli verða raðfestar beinanvegin í samstarvi millum land og kommunur við tí endamáli, at øll við tørvi fáa tilboð um pláss innan ásetta tíð.
  
   
• Ein víður arbeiðsmarknaður, har tilknýti er longst møguligt eftir egnum ynski
  
   
• Tað skal loysa seg at hava arbeiðsinntøku saman við pensión
  
   
• Kommunur raðfesta eldratilhald og mentanartilboð til eldri
  
   
• Dagstovnar og skúlaverk skipa fyri sambandi millum børn, ung og eldri í gerandisdegnum
  
   

Útbúgving fyri øll
 

Skúli og samfelag
 

Lívslong útbúgving
 

Hægri lestur og gransking
 

Týdningarmesta tilfeingi hjá tjóðini er vitanin og førleikin hjá hvørjum einstøkum. Vit eiga tí at seta okkum sum mál at hava millum best útbúnu fólk í heiminum.

 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri munandi øktum íløgum í útbúgving og gransking og miðvísari endurskoðan og samskipan av undirvísingar- og granskingarverkinum.

 

Hetta verða gjørt við útbúgvingarskipan, sum er ókeypis fyri øll og við eftirútbúgvingum og granskingarframtøkum í samstarvi millum vinnulívið og tað almenna.


 

Skúli og samfelag
 

Skúlaverkið eigur at samskipast mest møguligt við vinnulív og almennar stovnar.

 

• Starvsfólk í privatu vinnuni og á almennum stovnum eiga at fáa umstøður til skipað samstarv við skúlaverkið sum undirvísarar, vegleiðarar til verkætlanaruppgávur o.a.
  
   
• Skúlin skal somuleiðis skapa umstøður til skipað tilknýti við vinnulív og almennar myndugleikar.
  
   
• Undirvísingin á øllum útbúgvingarstigum eigur at nýta tann førleika og kunnleika, sum liggur í vinnu- og almennum stovnum. Tí eiga uppgávur og frálæra at verða framd í samskifti við tey, sum dagliga starvast innan ymisku fakøkini.
  
  
   

Lívslong útbúgving
 

Útbúgving er ikki longur eitt avmarkað tíðarskeið á lívsleiðini, men fevnir um alt lívið – í arbeiði sum í frítíð.

 

Neyðugt verður at samskipa alt útbúgvingarverkið í Føroyum í eitt vitanarnet, so allur serkunnleiki verður fult troyttur. Samsvarandi hesum er neyðugt er at samskipa ymsu liðirnar ― frá dagrøkt og fólkaskúla, til gransking og eftirútbúgving.


 

Fólkaskúli, miðnám, hægri lestur
 

Skúlaverkið skal skipast í trý stig:

 

• Fólkaskúla
  
   
• Miðnámsskúlar
  
   
• Hægri skúlar
  
   

Ætlanin við hesum er m.a.:

 

• At læraraskúli, námsfrøðiútbúgving, sjómansskúli, sjúkrasystraskúli o.a., sum í dag liggja ímillum miðnám og hægri skúla, verða lyft upp á stig sum hægri útbúgvingar.
  
   
• At miðnámsskúlarnir skulu byggja á eina breytaskipan, sum gevur góðkendan førleika í grundleggjandi lærugreinum – uttan mun til, um næmingar velja studentaskúla, fiskivinnuskúla, handilsskúla, tekniskan skúla ella annað. Einstøku breytirnar skulu geva atgongd til hægri skúlastig ella vinnuførleika.
  
   

Neyðugt er við grundleggjandi broytingum í fólkaskúlanum, skal hann lúka treytirnar sum grundskúli í vitanarsamfelagnum:

 

• Nýggir undirvísingarhættir skulu mennast, har einstaki næmingurin alla tíðina er í miðdeplinum.
  
   
• Størri ábyrgd og frælsi verða løgd til einstøku skúlarnar og einstaka læraran til tess at røkka høvuðsmálum í undirvísingini á fjølbroyttan hátt.
  
   
• Evnislæra og verkætlanararbeiði har næmingarnir sjálvir leita sær vitan og amboð.
  
   

Fortreytin fyri hesum er:

 

• Broytt og samskipað lærara- og námsfrøðisútbúgving á universitetsstigi, har gransking, royndarætlanir og skapan av føroyskum frálærutilfari verða raðfest.
  
   
• Ein reglulig eftirmetingarskipan av øllum føroyska útbúgvingarverkinum verður sett á stovn
  
   

Skúlaverkið skal skipast í útbúgvingardeplar kring landið – har fólk í øllum aldri fáa javnbjóðis tilboð um útbúgving og eftirútbúgving.

 

• Til tess at tryggja støðuga útbúgvingargongd og høgt útbúgvingarstig, skal verða miðað eftir einum alsamt tættari samstarvi millum tey trý ymisku stigini í skúlaverkinum – fólkaskúlar, miðnámsskúlar og hægri skúlar.
  
  
   

Hægri skúlar og gransking
 

Føroyingar skulu í stóran mun útbúgva seg uttanlands. Tað gevur tí einstaka og samfelagnum vitan og íblástur at fara út í heim.

 

Tó er neyðugt, at føroyingar kunnu seta sær útbúgving saman úr Føroyum. Umframt at granska og útbúgva okkum innan serføroysk viðurskifti, skulu vit skipa partar av øðrum hægri útbúgvingum í Føroyum.

 

Útbúgvingarstig og gransking skulu mennast innan:

 

• Havumhvørvi.
  
   
• Troyting av tilfeinginum í havinum.
  
   
• Fiskivinnutøkni og fiskivinnugransking.
  
   
• Kunningartøkni.
  
   
• Samfelagsvísindi.
  
   
• Løgfrøði.
  
   
• Oljuvísindi.
  
   
• Biotøkni.
  
   

Gransking er fortreytin fyri hægri útbúgving, og vit eiga at raðfesta gransking, har føroyskar royndir og vitan eru til taks. Til dømis eigur gransking í kunningar- og biotøkni at mennast við støði í royndum og tørvi hjá fiski- og alivinnuni, eins og føroysk viðurskifti eru ein vitanarkelda til menning av samfelagsvísindunum.

 

Tað almenna skal fíggja eina støðisgransking til tess at tryggja, at tað ikki bert verða privat vinnulívsáhugamál, ið koma at avgera, hvør gransking verður framd í Føroyum.


 

Altjóða samstarv
 

Føroysk útbúgving og gransking í altjóða høpi verður ment við m.a. at:

 

• Norðurlendskar og aðrar altjóða avtalur góðkenna føroyskar útbúgvingarmyndugleikar sum próvmyndugleika til starvs- og útbúgvingarførleika um allan heim.
  
   
• Føroyskur lestrarstuðul verður veittur, so føroyingar kunnu útbúgva seg um allan heim,.
  
   
• Avtalur verða gjørdar beinleiðis við onnur lond og útbúgvingarstovnar um hægri útbúgvingar.
  
   
• Taka lut í altjóða granskingarætlanum
  
   
• Samstarva við aðrar smátjóðir um menning av útbúgvingum, ið hava serligt atlit til smátjóðir.
  
   
• Altjóða skrivstovan umsitur avtalur við onnur lond og gevur holla vegleiðing viðvíkjandi útbúgvingar- og stuðulsmøguleikum.
  
  
   

Útbúgving til samfelagið
 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at skipa eitt samfelagsár – eitt broytt 10. skúlaár - har ung fáa í boði við lestrarstuðli at fara undir eitt ár við skiftandialmannagagnligum uppgávum:

 

• Innan almanna- og heilsuverkið
  
   
• Í kommunum kring landið
  
   
• Við umhvørvis- og fríðkanararbeiði
  
   
• Við mentanararbeiði av ymsum slag
  
   
• Við uppgávum í vinnulívi.
  
   

Hetta er liður í eini útbúgving til samfelagið, har tann einstaki fær høvi at gera royndir og skapa sær støði at velja sína víðari lívsleið.

 

Náttúra og menniskja
 

Umhvørvismál
 

Framleiðsla og tøkni
 

Orkumál
 

brúkaramál
 

Heiminum tørvar eitt reint og mennandi umhvørvi og burðardygga troyting av tilfeinginum. Ein víðfevndur umhvørvispolitikkur er eitt hitt týdningarmesta málið fyri allar tjóðir at samstarva um í 21. øld.

 

Sum tjóð, ið er óloysiliga tengd at náttúrunnar ringrás, seta vit okkum sum mál:

 

• Føroyar gerast best røkta land í heiminum, har øll kenna ábyrgd fyri umhvørvinum – frá einstaklingi og húskjum, til vinnu, kommunur og landsmyndugleikar.
  
   
• Vit skulu lata eftirkomarunum landið og samfelagið – í enn betri standi, enn vit arvaðu tað.
  
   
• Umhvørvisfyrilit gerast sjálvsagdur partur av ætlanum og avgerðum á øllum samfelagsøkjum.
  
   
• Tað skal loysa seg at fara væl um okkara umhvørvi, og dálking og vantandi fyrilit verða revsað.
  
  
   

Umhvørvispolitikkur
 

Tjóðveldisflokkurin vil styrkja almenna umhvørvispolitikkin við m.ø. hesum tiltøkum:

 

• Umhvørviseftirlitið verður styrkt. Í samstarvi við vinnuna skulu greiðar skipanir gerast til at kanna og vátta umhvørvisdygd og heilsufrøðilig krøv mótvegis umheiminum og heims-marknaðinum.
  
   
• Vit skulu støðugt granska og kortleggja umhvørvisávirkanina av vinnu á sjógvi og landi. Firðirnir, landgrunnurin, áir, vøtn o.s.fr. eiga at verða kannað regluliga og lógarkrøvini dagførd samsvarandi.
  
   
• Almennir myndugleikar, stovnar og privata vinnan eiga at gera so nevndar ”grønar roknskapir”, har umhvørvisúrslit verða grannskoðað ár um ár.
  
   
• Føroyar skulu taka lut í so nógvum vísindaligum og politiskum samstarvi viðv. umhvørvi sum gjørligt.
  
   
• Land og kommunur gera umhvørvisætlanir sambært altjóða treytum.
  
   
• Verkætlanirnar við at skilja rusk, endurnýta og gera mold burtur úr lívrunnum burturkasti gerast krav kring alt landið.
  
   
• Lokal tiltøk við orkusparing, umhvørvisundirvísing og fríðkan skulu eggjast.
  
   
• Umhvørvisskrivstova verður sett á stovn til tess at samskipa umhvørvispolitikkin.
  
  
   

Útbúgving og upplýsing
 

Í útbúgvingarverkinum kunnu umhvørvisvernd og burðardygd gerast sjálvstøðugar lærugreinir , men skulu harumframt vera natúrligur partur í undirvísingini, frá fólkaskúla til hægri lestur. Almennir granskingarstovnar og bókasøvn skulu virka saman við útbúgvingarverkinum og vinnuni um útbúgving og upplýsing.

 

• Eitt framkomið Náttúrugripasavn við sjósavni verður skipað. Savnið hevur sum endamál at gerast ein kunningarmiðdepil, ið lýsir sambandið millum menniskja og náttúru.
  
  
   

Framleiðsla og tøkni
 

Nýggj veiði- og framleiðslutøkni, ið fær mest møguligt burtur úr tilfeinginum við minst møguligari orkunýtslu og minst skaðiligum árini á náttúru og menniskju skal mennast í samstarvi millum almennar granskingarstovnar og vinnuna.

 

• Samráðingar eiga at verða tiknar upp við fiskiveiðifeløgini við tí endamáli at ráðleggja, hvussu umhvørvisliga mest tyngjandi veiðihættirnir kunnu avmarkast og eftirhondini skiftast út.
  
   
• Innan landbúnað eiga støðugar royndir at verða gjørdar við atliti til at leggja um til vistfrøðiliga framleiðslu.
  
   
• Allar vinnur, eitt nú ali- og oljuvinnan og aðrar nýggjar vinnur, skulu rekast við mest møguligum atliti til burðardygga framleiðslu og tøkni.
  
  
   

Orkupolitikkur
 

Orkuframleiðslan í Føroyum skal ikki overva umhvørvið og skal miða eftir at nýta varandi orkukeldur.

 

• Royndir við alternativum orkukeldum, eitt nú vind-, aldu- og streymorku skulu fremjast, so orkutørvurin kann nøktast varandi, og dieselorkuverkini verða avloyst.
  
   
• Orkusparandi tiltøk í vinnu, húsarhaldum, í ferðslu og hjá einstaklingum eiga at fremjast við upplýsing, lóggávu og avgjaldspolitikki.
  
   
• Avgjalds- og príspolitikkur eigur at geva fyrimun fyri orkusparing og minkandi nýtslu, ikki avsláttur fyri stóra nýtslu.
  
  
   

Brúkaramál og -umboðsmaður
 

Vanligi brúkarin skal hava møguleika at fáa innlit í dygd, uppruna, umhvørvisfyrilit og reiðiligan prís á øllum vørum og tænastum.

 

• Ein brúkaralóggáva, ið áleggur veitarum skyldur og ásetir rættindi hjá brúkarum, eigur at fremjast sum skjótast.
  
   
• Lóggávan skal seta krøv viðvíkjandi upplýsing um prís, dygd, innihald (og vinning av tænastuni).
  
   
• Ein brúkaraumboðsstovnur verður settur á stovn. Hesin hevur eftirlit við, at lógir og reglur verða hildnar, og hagar kunnu brúkarar kæra um veitingar, ið ikki lúka treytirnar í brúkaralóggávuni.
  
   

Einar tryggari Føroyar
 

Búskapar- og fíggjarmál
 

Skatta- og avgjaldspolitikkur
 

Tjóðveldisflokkurin vil úr studningsbúskapinum og vil leggja karmar um ein tryggan og sjálvberandi búskap, grundaðan á landsins egnu framleiðsluinntøkur og fíggjaríløgur.

 

Í skiftistíðini, har danska heildarveitingin verður minkað burtur, verður framhaldandi neyðugt við

 

einum tálmandi almennum búskapar- og fíggjarpolitikki, ið miðar eftir at leggja upp fyri búskaparligum bakkasti og raðfestir sosialu trygdina hægst.


 

Búskaparlig amboð
 

Høvuðsmiðini í búskaparpolitikkinum eru:

 

• Ein varin og stabiliserandi fíggjarpolitikkur, har sveiggini í búskapinum verða javnað.
  
   
• Langtíðarætlanir og raðfestingar fyri almennu íløgurnar, sum verða settar í mun til annað virksemi í landinum.
  
   
• Ein skatta- og avgjaldsskipan, har tær breiðastu herðarnar gjalda meira enn tær smalru.
  
   
• Ein greiður skilnaður millum lands- og kommunalar uppgávur við hóskandi skattabýti.
  
   
• Framkomin amboð í búskaparstýringini, har umsitingin og nýtslan av almennum peningi er upplýst og opin fyri almenninginum og undir strongum eftirliti.
  
   
• Luttøka í altjóða samstarvi, har altjóða stovnar regluliga greina og meta um føroyska búskapin.
  
   
• Búskapargrunnur Føroya, har ótryggar inntøkur, ið ikki eru varandi grundarlag í búskapinum, verða settar og vardar sum ogn Føroya fólks.
  
   
• Tjóðbanki Føroya, ið skal tryggja professionella umsiting av landsins ognum og grunnum, gjaldoyrajavna og onnur tiltøk, ið skapa støðufesti í búskapinum.
  
   
• Føroyar knýta seg til eitt størri gjaldoyraøki.
  
  
   

Skatta- og avgjaldspolitikkur
 

Skatta- og avgjaldspolitikkurin skal eggja til, at tað loysir seg at arbeiða og framleiða, og at kostnaðarstigið ikki etur reallønina upp.

 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri eini greiðari skattaskipan, sum er progressiv – t.e. har høgar inntøkur gjalda lutfalsliga meiri enn lág- og miðalinntøkur.

 

Komandi árini virkar Tjóðveldisflokkurin fyri eini varandi politiskari semju um eina broyting í skattaskipanini, har skattatrýstið á arbeiði og burðardygga framleiðslu skal minkast.

 

Fortreytin fyri at linka skattatrýstið er:

 

• Ein greiður skilnaður millum almennar vælferðaruppgávur øðrumegin og ábyrgdina hjá vinnuni og pørtunum á arbeiðsmarknaðinum hinumegin. Verður hetta uppgávubýtið framt, ber til at minka skattatrýstið á arbeiðsløn.
  
   
• At skatta- og avgjaldspolitikkurin verður samskipaður og breiðkaður soleiðis, at øll skatting ikki liggur á arbeiðsløn, men at avgjøld ístaðin verða løgd á eitt nú dálkandi virksemi og fíggjarliga spekulasjón.
  
  
   

Partabrævamarknaður
 

Tjóðveldisflokkurin vil seta føroyskan partabrævamarknað á stovn við tí endamáli:

 

• At uppsparing hjá einstaklingum, fakfeløgum og fyritøkum í Føroyum kann setast í vinnuligar íløgur, so ognarrættur, avkast og fíggjarligur váði verður spjaddur
  
   
• At útlendskar íløgur kunnu gerast í føroyskar fyritøkur – tó við avmarkingum fyri náttúrutilfeingisvinnuna
  
  
   

Búskapargrunnur Føroya
 

Tjóðveldisflokkurin vil stovnseta Búskapargrunn Føroya. Grunnurin skal grundlógarfestast sum amboð til at spara upp og umsita almennar inntøkur, ið ikki eru varandi inntøkugrundarlag.

 

Í búskapargrunnin verður sett:

 

• Almennar inntøkur av kolvetnisvirksemi.
  
   
• Aðrar óvanligar inntøkur.
  
   

Ognirnar skulu umsitast og íleggjast soleiðis, at inntøkurnar gerast varandi fyri føroysku tjóðina.

 

Nýtsla av rentuavkasti grunsins verður at áseta í grundlógini og skal koma øllum føroyingum - núlivandi sum komandi - til góðar.

 

Sjálvberandi og fjøltáttað vinnulív
 

Tilfeingisumsiting og førleikamennnig
 

Fiskivinna, olja, landbúnaður
 

Alment og privat
 

Tær sjálvstøðugu Føroyar skulu burtur úr skipanum við politiskari stýring av vinnuni, har studningur og fyrimunir verða latnir einstøkum vinnum og fyritøkum, ið skulu bera øllum samfelagsbúskapinum.

 

Endamálið er ístaðin at skapa karmar fyri fjøltáttaðum vinnulívi, har bæði framtøk, inntøka og fíggjarligur váði er spjaddur á fyritøkur við sunnum rakstrargrundarlagi.

 

Nýggir vinnumøguleikar innan kunningartøkni, ferðavinnu og biotøkni verða mentir við øktum íløgum í útbúgving og gransking.

 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri einum fjølbroyttum, sjálvberandi vinnulívi, ið tekur ábyrgd av umhvørvi, arbeiðsumhvørvi, førleikamenning og trivnaði hjá lokalsamfeløgum og arbeiðsfólki og kastar av sær til samfelagið.

 

Vinnupolitikkur Tjóðveldisfloksins er grundaður á:

 

• At vit troyta okkara fremsta livandi tilfeingi – vitan og førleika hjá fólkinum
  
   
• At náttúrutilfeingið er ogn Føroya fólks og skal umsitast og troytast við ábyrgd fyri komandi ættarliðum.
  
   
• At vinnurættindi ikki savnast á fáum hondum.
  
   
• At inntøkuskapanin kemur arbeiðsfólkinum, lokalsamfeløgum og allari tjóðini til gagns
  
   
• At vinnuframaskipanir, sum ikki byggja á studning, men á tekniskan og vitanarligan stuðul, verða gjørdar.
  
  
   

Greiðar linjur millum alment og privat
 

Høvuðstáttur í vinnupolitikki Tjóðveldisfloksins er at skapa greiðar linjur millum almennar og privatar uppgávur. Almennu trivnaðarskyldunum tørvar eitt dynamiskt og sterkt vinnulív, sum kastar av sær til samfelagið. Vinnuni tørvar hinvegin ein vælvirkandi almennan sektor, ið tryggjar grundarlagið fyri at reka nútímans vinnu.

 

Leikluturin hjá tí almenna er at tryggja:

 

• Gjøgnumskygni og javnbjóðis treytir fyri vinnu, har karmarnir ikki broytast tilvildarliga
  
   
• Útbúgving, gransking og førleikamenning
  
   
• Samferðslu og samskiftiskervi.
  
   
• Sosiala trygd, heilsurøkt, eldrarøkt, dagstovnar, serforsorg
  
   
• Mentanartilboð
  
   
• Umhvørvis- og góðskueftirlit
  
   
• Altjóða sáttmálar og marknaðaratgongd
  
   

Leikluturin hjá vinnuni er:

 

• At vera kappingarfør, kasta av sær og gera langskygdar íløgur
  
   
• At taka ábyrgd fyri umhvørvis- og góðskuskipanum
  
   
• At tryggja førleikamenning, vælferð og arbeiðsumhvørvi hjá verkafólkinum
  
   
• At taka virknan lut í granskingar- og útbúgvingarætlanum
  
   
• At lúka altjóða krøv
  
   

Fiskivinna og stovnsrøkt
 

Fiskivinnupolitikur floksins hevur sum høvuðsmál, at ríkidømið í havinum verður umsitið sum varandi grundarlag undir føroyska búskapinum. Hesin politikkur skal vera lívfrøðiliga og búskaparliga sjálvberandi, og skal saman við almennum reglum seta sær sjálvum høg krøv til umhvørvi, hagreiðing og góðsku.

 

Hetta verður gjørt við m.ø.:

 

• Økisfriðingum
  
   
• Tillagingarskipanum, sum vinnan sjálv er við til dagføra og stuðla, og neyvum eftirliti við, at treytirnar verða hildnar.
  
   
• Einum fjølbroyttum flota, ið gagnnýtir ymiskar partar av tilfeinginum og samstundis varðveitir og mennir søguligar royndir og vinnugrundarlagið á ymisku plássunum
  
   
• At útróðrarvinnan fær høvi at menna seg aftur.
  
   
• At tað verður eitt lógarkrav, at alt tilfeingið verður gagnnýtt.
  
   

Skott og almennur fiskidagabanki
 

Veiðiloyvi og fiskidagar skulu ikki býtast út politiskt. Tí er neyðugt við eini skipan, har vinnan sjálv

 

kann laga seg og umseta innan greiðar almennar reglur:

 

• Veiðiloyvi og fiskidagar eru almenn brúksloyvi. Umsetingin av hesum eigur at fara gjøgnum ein gjøgnumskygdan fiskidaga- og veiðiloyvisbanka – t.e. ein almenn uppslagstalva, har øll kunnu bjóða og sleppa framat eftir føstum treytum.
  
   
• Sama skipan eigur at galda fyri loyvir hjá fjarfiskiflotanum, sum í dag verða politiskt býtt.
  
   
• Skott verða sett ímillum veiðihættir og bólkar – eitt nú millum húk og trol og millum útróður og hin flotan.
  
   

Onki millumlið skal kunna hava ræði á fiskidøgum ella veiðiloyvum. Tað skal verða knýtt til veiðifar og verða í brúki.

 

Sama skipan eigur at galda fyri aliloyvi

 

Fiskivinna og førleiki
 

Fiskivinnuskúlin skal útbyggjast til ein veruligan havgranskingardepil, ið fevnir um øll lið í fiski- og alivinnu.

 

• Depilin skal standa fyri gransking í nýggjari tøkni, arbeiðsumhvørvi, framleiðsluhættum, marknaðarføring osfr. – og harumframt eftirútbúgving og førleikaváttan hjá starvsfólki í fiski- og alivinnu.
  
   
• Tey, ið hava royndir og førleika í yrkinum á sjógvi og landi, eiga at fáa galdandi váttan fyri dygd og førleika.
  
   
• Arbeiðið í fiski- og alivinnu skal virðast og váttast sum sergreint fakligt arbeiði, ið eisini gevur øktar møguleikar at útbúgva seg víðari.
  
  
   

Kolvetnispolitikkur
 

Tjóðveldisflokkurin ásannar, at oljuvirksemi er avmarkað og ótrygt grundarlag, sum kann hava nógv vandamál við sær fyri føroyska samfelagið – búskaparliga, sosialt, mentanarliga og fyri økini í landinum.

 

Oljupolitikkurin hevur sum mál, at olja og oljuvirksemi skulu nýtast til menning og bygging av tjóðini.

 

Tjóðveldisflokkurin vil:

 

• Grundlógarfesta, at alt tilfeingið er ogn Føroya fólks
  
   
• At vit menna føroyska gransking innan kolvetnisvinnuna, sum tryggjar tjóðini alla vitan av kolvetnisvirksemi og árinum tess.
  
   
• At vit miða eftir, at oljuvirksemið gevur sum minst av búskaparligum, sosialum, mentanarligum og vinnuligum skelki í føroyska samfelagnum – tí skulu vit draga sum minst av virksemi av veruligari oljuframleiðslu til Føroya.
  
   
• At vit brúka oljuvirksemið sum eitt fyridømi fyri tilfeingisumsiting, har tjóðin setir krøv til umhvørvisvernd, arbeiðsumhvørvi, trygd og felags gagn.
  
   
• At vit brúka oljuvinnu sum lopfjøl til føroyskt vinnulív og føroyska umsiting at vinna sær royndir og virðing í altjóða kappingini.
  
  
   

Landbúnaðarpolitikkur
 

Føroyska jørðin skal umsitast sum eitt tilfeingi, ið er grundarlag fyri:

 

• Burðardyggari framleiðslu av landbúnaðarvørum á vinnuligum grundarlagi
  
   
• Menning av søguliga mentanararvi føroyinga, sum er at røkja landið úr fjøru til fjals.
  
   
• Innløgu hjá einstaklingum og húskjum.
  
   

Neyðugt er sum skjótast at endurskoða jarðar- og landbúnaðarlóggávuna til tess at betra umstøðurnar:

 

• At reka landbúnað sum fulltíðarvinnu
  
   
• At hava landbúnað sum parttíðarvinnu.
  
   
• At hava traðir og innløgu av jørð til húsarhaldið.
  
   
• At fastleggja rættindi at ferðast í bø og haga.
  
   

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at festibøndur fáa frælsar vinnumøguleikar og kunnu eiga síni vinnutól, og at framleiðsluskylda og útbúgvingarkrøv verða sett.

 

Øll jørð eigur at verða skrásett og markað til ymsu endamálini í landbúnaðarpolitikkinum.

 

Á smáplássum og útoyggjum eigur brúksrættur til jørð og lunnindi at verða ásettur til bygdafólkið og til fólk við føstum tilknýti til bygdirnar.


 

Búnaðardepil, gransking og royndir
 

Búnaðardepilin eigur at standa fyri skráseting og meting um landbúnaðarjørðina og eigur at gera støðugar royndir við fjølbroyttari landbúnaðarframleiðslu, fóðurroyndum og framleiðslutøkni á fleiri plássum í landinum. Somuleiðis eigur planlegging av vistfrøðiligari framleiðslu og váttanir fyri dygd at verða framdar á Búnaðardeplinum. Búnaðardepilin skal við tíðini gerast ein útbúgvingar- og granskingardepil, ið verður samskipaður við aðra gransking og útbúgving í landinum.


 

Føroya Banki, Føroya Fiskavirking og Framtaksgrunnurin
 

Føroya Banki (Fíggingargrunnurin frá 1992), Føroya Fiskavirking og Framtaksgrunnurin eru úrslit av politisku kreppuloysnunum, tá Føroyar vórðu settar undir umsiting. Skattgjaldarin og serliga tey, ið vóru harðast rakt av kreppuni, hava rindað prísin fyri loysnirnar.

 

Tjóðveldisflokkurin virkar fyri, at fiskiídnaðurin fer aftur undir vanligt vinnuvirksemi.

 

Føroya Banki er í dag eitt týdningarmikið virði hjá landinum og fólksins ogn. Tá farið verður undir at fáa virðini aftur fyri bankabjargingarnar eiga treytirnar at vera:

 

• At ikki verður selt burtur av hesum ognum uttan so, at landskassin fær fullan vinning og fult endurgjald fyri bjargingarnar.
  
   
• At vinnubygnaðurin í Føroyum ikki órógvast
  
   
• At ræðisrætturin ikki endar á fáum hondum
  
   
• At peningurin verður settur í Búskapargrunn Føroya, har hann kann nýtast til at tryggja landskassan og veita sosiala trygd fyri allar føroyingar
  
  
   

Útbjóðingar av almennum tænastum
 

Útbjóðingar av almennum tænastum eru vorðnar vanligar í øllum Norðurlondum við skiftandi úrsliti.

 

Tjóðveldisflokkurin leggur dent á, at heilsu-, almanna- og skúlamál eru ein almenn uppgáva, sum skal tryggjast javnbjóðis øllum borgarum landsins.

 

Uppgávurnar og tænasturnar á samferðslu- og samskiftisøkinum eru somuleiðis almenn ábyrgd, har javnbjóðis tænasta til allar borgarar skal tryggjast. Hesar eru fyrst og fremst:

 

• Tekniska útbyggingin (Landsverkfrøðingsstovnur)
  
   
• Telesamskiftisnet (Telesamskiftisstovnur)
  
   
• Posttænasta (Postverksstovnur)
  
   
• Flutningur av fólki og farmi (Samferðslustovnur)
  
   

Vit skulu menna hesar landsstovnar, sum við lóg hava skyldu at tryggja tjóðini, at teknisk vitan, royndir og tænasta verður bygd upp, og at vit í felag gjalda kostnaðin. Tó kunnu hesir stovnar lata privatar vinnufyritøkur útinna uppgávur við útbjóðing á javnbjóðis kappingartreytum, treytað av, at stovnarnir hava ábyrgdina mótvegis myndugleikunum fyri, at tænastan verður framd nøktandi fyri øll. Landsverkfrøðingsstovnurin skal vera ráðgevingar- og samskipanarstovnur landsins. Arbeiðsøki er vegir, tunlar, lendingar, havnir o.a.